Baza amortizatoru və çarpayı mexanizmi: seçim qaydası

Bazalı çarpayıda döşəyin altındakı əsas yuxarı qalxır və altdakı saxlama yeri açılır. Bunu iki ayrı hissə təmin edir. Birincisi polad qaldırıcı mexanizmdir: sol və sağ tərəfdə oynaqlı qollar, bir ucu çarpayının tərpənməz çərçivəsinə, o biri ucu döşək əsasına bərkidilir. Mexanizm əsasın hansı trayektoriya ilə qalxacağını müəyyən edir, amma yükü özü qaldırmır.

İkincisi amortizatordur. Ustalar ona «nasos» da deyir, əslində isə bu, qaz yayıdır (qazlift): içində sıxılmış qaz olan bağlı silindr və ondan çölə itələnən çubuq (ştok). Mexanizmin hər tərəfinə bir ədəd taxılır və çəkinin əsas hissəsini məhz o götürür.

Saytda bunlar iki ayrı məhsuldur: yeni çarpayı yığanlar üçün çarpayı mexanizmi, köhnəsi zəifləyənlər üçün ayrıca baza amortizatoru. Mexanizmi sifariş edərkən amortizatorların dəstə daxil olub-olmadığını dəqiqləşdirin.

Amortizatorun gücü nyutonla (N) ölçülür və silindrin üstündə yazılır, məsələn 1000N. Bu rəqəm çubuğun silindrdən hansı qüvvə ilə çölə itələndiyini göstərir. Müqayisə üçün: 1 kq yükün çəkisi təxminən 10 N-dir. Amma buradan «1000 N-lik amortizator 100 kq qaldırır» nəticəsi çıxmır: amortizator əsasa birbaşa yox, mexanizmin qolu vasitəsilə təsir edir və real qaldırma gücü qolların həndəsəsindən asılıdır.

Mağazada baza amortizatoru 450, 750, 1000, 1200 və 1500 N, çarpayı mexanizmi isə 450, 750, 1000 və 1200 N variantlarında var. Məhsul səhifəsində bu rəqəmlər ölçü seçimi sahəsində göstərilir; orada seçdiyiniz rəqəm uzunluq deyil, nyutonla gücdür. «1000N amortizator» və ya «1200N nasos» deyə axtaranlar da məhz bu variantları nəzərdə tutur.

Hesab qaldırılan çəkidən başlayır: döşəyin çəkisi üstəgəl onunla birlikdə qalxan əsasın (lamelli çərçivə, üzlük, varsa üst lövhə) çəkisi. Qalın yaylı döşək və enli ikinəfərlik çarpayı daha yüksək güc tələb edir, yüngül döşəkli birnəfərlik çarpayıya isə aşağı güc bəs edir. Amortizatorlar cüt işləyir, yəni yük ikisinin arasında bölünür.

Təxmini istiqamət üçün bir istehsalçının cədvəlinə baxmaq olar: orada 25–30 kq qaldırılan çəkiyə 500 N, 35–40 kq-a 750 N, 55–60 kq-a 1200 N, 65–70 kq-a 1500 N göstərilir. Bu rəqəmlər universal deyil: başqa mexanizmdə qolların uzunluğu fərqlidir və eyni çəkiyə başqa güc düşür.

Ona görə ən etibarlı yol köhnə amortizatordur. Dəyişdirirsinizsə, silindrin üstündəki yazını oxuyun və eyni gücdə olanı alın. Döşəyi daha ağırı ilə əvəz etmisinizsə, bir pillə yuxarı gücə baxmaq olar.

Zəif amortizatoru tanımaq asandır: bazanı qaldırmaq üçün xeyli güc lazım gəlir, açıq vəziyyətdə dayanmır və öz-özünə aşağı enir. Bu həm narahatdır, həm də təhlükəlidir, çünki əsas əlin və ya başın üstünə düşə bilər.

Həddən artıq güclü amortizator əks problemi yaradır. Bazanı aşağı basmaq çətinləşir, döşək götürüləndə əsas öz-özünə qalxır, bağlı vəziyyətdə isə amortizator mexanizmin bərkidildiyi yerləri daim gərginlikdə saxlayır. Zaman keçdikcə boltlar boşalır, laminat çərçivədə deşiklər genəlir.

Üçüncü hal köhnəlmədir. Qaz yayı illər keçdikcə gücünü tədricən itirir: əvvəllər rahat qalxan baza ağırlaşır, açıq qalmır. Çubuğun üstündə yağ izi görünürsə, kipləşdirici sıradan çıxıb. Belə amortizator təmir olunmur, dəyişdirilir; cütün hər ikisini eyni vaxtda dəyişin.

İşə başlamazdan əvvəl döşəyi götürün və bazanı sona qədər açın: bu vəziyyətdə amortizator ən az sıxılmış olur. Əsası möhkəm dayaqla, məsələn uyğun uzunluqda taxta tirlə dirəyin və ya ikinci adam onu tutsun. Dayaqsız bazanın altına əl və ya baş salmaq olmaz.

Amortizatorları bir-bir dəyişin. Birincinin uclarındakı bərkidiciləri açın, onu çıxarın, yenisinin uzunluğunun və ucluqlarının köhnəsi ilə eyni olduğunu yoxlayın və köhnəsi hansı istiqamətdə dayanırdısa, elə də yerinə taxın. Yalnız bundan sonra ikinci tərəfə keçin. Sonda dayağı götürün və bazanı bir neçə dəfə əvvəl döşəksiz, sonra döşəklə açıb-bağlayın.

Silindr yüksək təzyiq altındadır. Onu açmaq, deşmək, kəsmək və ya qızdırmaq olmaz; köhnə amortizatoru sökmədən atın. İş zamanı uşaqları otaqdan uzaq saxlayın.

Qalxan baza çarpayının çərçivəsini adi çarpayıdan fərqli yükləyir: amortizatorlar yan lövhələri daim itələyir, əsas hər açılanda yük künclərə düşür. Künclər boşalanda çərçivə düzbucaqlı formasını itirir, mexanizm əyri işləyir və çarpayı cırıldamağa başlayır.

Buna görə künclər metal künclüklə bağlanır. Yan lövhələri baş və ayaq tərəflə birləşdirmək üçün çarpayı künclüyü PRO və 70 mm-lik birləşdirici künclük uyğundur; ikincisi masa çərçivələrində də işlənir.

Laminata birbaşa burulan şurup təkrar sıxılanda öz yuvasını genəldir. Daha davamlı həll bolt və dırnaqlı qayka cütüdür: deşik açılır, qayka boltun başlığına əks tərəfdən vurulur və dırnaqları materiala batır. Bolt sıxıldıqca qayka yerinə daha möhkəm oturur, birləşmə boşalanda isə onu yenidən sıxmaq olur. Qaykalar M6 və M8 yivlə satılır.

Üç şey köhnə amortizatorla üst-üstə düşməlidir: güc (N), ümumi uzunluq və ucluqların tipi. Uzunluğu çubuq tam çıxmış vəziyyətdə, bir bərkitmə deşiyinin mərkəzindən o birinin mərkəzinə qədər ölçün. Uzunluq və ucluq məhsul səhifəsində göstərilməyibsə, sifarişdən əvvəl soruşun; ən rahatı köhnə amortizatoru və ya etiketinin şəklini mağazaya gətirməkdir.

Amortizatorları həmişə cüt alın. Biri yeni, biri köhnə olanda əsas bir tərəfdən daha güclü itələnir, əyilir və mexanizm tez sıradan çıxır.

Mətbəx üst dolablarının amortizatorları tamam başqa güc sırasındadır və çarpayıya yaramır; onlar haqqında mebel amortizatorunda nyuton seçimi yazısında danışırıq. Çarpayı üçün qalan bərkidiciləri furnitura kataloqunda tapa bilərsiniz.

Bütün növlərə ümumi baxış üçün: mebel aksesuarları bələdçisi.