Siyirmə rayı ölçüləri: uzunluğu necə seçmək olar

Rayın üstündə və ya qiymət siyahısında yazılan 300, 400, 500 kimi rəqəm onun bağlı vəziyyətdəki uzunluğudur, millimetrlə. Uzunluqlar 50 mm addımla gedir: 200, 250, 300 və beləcə 600 mm-ə qədər. Ustalar buna görə qısaca «ray 400», «ray 450» deyir; siyirmə rayı ölçüləri deyiləndə də ilk növbədə bu rəqəm nəzərdə tutulur.

Adda rast gəlinən 35 mm və 45 mm isə uzunluq deyil, ray profilinin hündürlüyüdür: 35 mm-lik ensiz, 45 mm-lik enli ray adlanır. «45/300» yazısı 45 mm-lik profili və 300 mm uzunluğu bildirir.

Uzunluq yalnız siyirmənin dərinliyini müəyyən edir. Uzun ray daha dərin siyirmə deməkdir, daha çox yük götürən siyirmə yox. Dolaba sığandan qısa ray qoymaq da olar, sadəcə siyirmə dayaz alınır və arxada istifadəsiz yer qalır.

Ölçü korpusun içindən götürülür: yan divarın ön kənarından arxa divara qədər. Xarici dərinlik burada yaramır, çünki arxa divarın qalınlığını və necə oturduğunu nəzərə almır. Arxa divar pazda içəri çəkilibsə, məsafəni məhz ona qədər ölçün. Bu iş üçün 3 metrlik ruletka kifayətdir; ölçünü rayın dayanacağı hündürlükdə, həm solda, həm sağda götürün və kiçiyini əsas sayın.

Fasad korpusun içinə oturursa (tam, yəni içəri düşən fasad), alınan rəqəmdən fasadın qalınlığını çıxın: ray fasadın arxasından başlayır. Korpusu üstdən örtən fasadda heç nə çıxılmır.

Arxada nə olduğuna da baxın. Mətbəxdə boru, rozetka, sifon və ya qaz xətti siyirmənin yolunu kəsə bilər; belə dolabda dərinlik divara qədər yox, maneəyə qədər sayılır.

Qayda sadədir: daxili dərinlikdən qısa olan ən uzun standart rayı seçin, arxada isə təxminən 10 mm və ya daha çox ehtiyat qalsın. Bu, hansısa standartla müəyyən olunmuş rəqəm deyil, praktik ehtiyatdır: arxa divar həmişə tam düz olmur, ray isə ona dirənməməlidir, yoxsa siyirmə sona qədər bağlanmır.

Dörd nümunə. Daxili dərinlik 510 mm-dirsə, 500 mm-lik ray götürülür. 480 mm dərinliyə 450 mm-lik ray düşür, çünki 500 sığmır. 320 mm-ə 300 mm-lik, 270 mm-ə isə 250 mm-lik ray uyğundur.

Dərinlik düz standart uzunluğa bərabər çıxanda, məsələn 500 mm olanda, ehtiyat qalmır; belə halda bir pillə qısa, yəni 450 mm-lik ray seçmək daha etibarlıdır. Seçdiyiniz tipdə lazım olan uzunluq yoxdursa, yenə bir pillə aşağı enirsiniz.

Yandan bərkidilən şarikli raylarda ray siyirmə ilə dolabın yan divarı arasında dayanır. Deməli qutu dolabın daxili enindən iki ray qalınlığı qədər dar olmalıdır. 45 mm-lik şarikli raylarda bu boşluq adətən hər tərəfdə təxminən 13 mm, cəmi 26 mm olur.

Misal: yan divarları 18 mm olan 600 mm-lik dolabın daxili eni 564 mm-dir. Hər tərəfə 13 mm saxlasaq, qutunun xarici eni 538 mm alınır.

Boşluq az qalanda raylar sıxılır və siyirmə ağır gedir. Çox qalanda isə rayın hissələri bir-birindən aralanır, siyirmə laxlayır və yerindən çıxa bilər. Ona görə lövhəni kəsməzdən əvvəl aldığınız rayın qalınlığını ştangenpərgar və ya xətkeşlə özünüz ölçün. Bu, xüsusilə 35 mm-lik ensiz raya aiddir: onun üçün 13 mm-i hazır rəqəm kimi götürməyin.

Yandan bərkidilən şarikli raylarda siyirmə qutusunun uzunluğu rayın nominal uzunluğuna bərabər götürülür: 450 mm-lik raya 450 mm-lik qutu. Qutu raydan qısa olsa, rayın arxa hissəsini bərkitməyə yer qalmır; uzun olsa, siyirmə dolaba sığmır.

Hündürlükdə iki şərt var. Yan divar rayın profilindən alçaq ola bilməz: 45 mm-lik ray üçün o, ən azı bu qədər hündür olmalıdır. İkincisi, qutunun üstündə və altında boşluq qalmalıdır ki, siyirməni raydan çıxarıb yenidən taxmaq mümkün olsun və qutu qonşu siyirməyə sürtünməsin.

Fasad qutudan böyük olur: o, həm qutunu, həm də ətrafındakı boşluqları örtür. Ona görə qutunun ölçülərini rayın tələblərindən, fasadın ölçülərini isə mebelin xarici bölgüsündən çıxarın; bunlar iki ayrı hesabdır.

Yuxarıdakı en hesabı yalnız yandan bərkidilən şarikli raylara aiddir. Yavaşladıcılı gizli ray siyirmənin dibinin altında dayanır, ona görə burada 13 mm qaydası işləmir.

Gizli rayda qutunun eni, dibin nə qədər içəri qaldırılacağı və arxa divardakı deşiyin yeri rayla birlikdə gələn sxemlə müəyyən olunur. Bu rəqəmlər modeldən modelə dəyişir, ona görə başqa rayın sxemini və ya internetdən tapılmış cədvəli tətbiq etmək olmaz. Ümumi qayda kimi yalnız bunu demək olar: belə raylar adətən 16 mm-dən qalın olmayan yan divar üçün hesablanır; qutunun uzunluğu isə modeldən asılı olaraq rayın nominal uzunluğuna bərabər və ya ondan təxminən 10 mm qısa götürülür, onu da sxemdən yoxlayın.

Uzunluq seçimi isə eynidir: daxili dərinlikdən qısa olan ən uzun ray. Qutunun quruluşu və montaj ardıcıllığı gizli ray nədir yazısında ayrıca izah olunub.

İndi hesabladığınız uzunluğu məhsulla tutuşdurmaq qalır, çünki hər ray tipi bütün uzunluqlarda olmur.

35 mm-lik sadə ray 200-dən 450 mm-ə qədər, 45 mm-lik sadə ray 200-dən 500 mm-ə qədər satılır. Ən geniş sıra yavaşladıcılı şarikli ray üzrədir: 200-dən 600 mm-ə qədər, yəni 550 və ya 600 mm lazımdırsa, seçim məhz odur. Bas-aç teleskopik ray 300–500 mm aralığındadır. Gizli raylardan yavaşladıcılı variant 250–550 mm, bas-aç variant 300–500 mm uzunluqlarda var. Hamısında addım 50 mm-dir.

Buradan praktik nəticə çıxır: 300 mm-lik ray sığmayan dayaz dolab üçün bas-aç variant yoxdur, 500 mm-dən uzun siyirmə isə yalnız yavaşladıcılı raylarla alınır. Tipi hələ seçməmisinizsə, siyirmə rayı növləri yazısına baxın; bütün uzunluqlar kataloqdakı məhsul səhifələrində göstərilib.

Bütün növlərə ümumi baxış üçün: mebel aksesuarları bələdçisi.