Gizli ray nədir: teleskopik raydan fərqi və montajı

Gizli ray (gizli siyirmə rayı) siyirmənin yan divarına yox, dibinin altına düşən raydır. Ray dolabın yan divarına bərkidilir, siyirmə onun üstünə oturur və yan divarları rayı örtür. Siyirməni açanda yalnız taxta və ya laminat qutu görünür, metal relslər gözə dəymir.

Ustalar bu raya çox vaxt «tandem ray» deyir. Bu, əslində bir istehsalçının məhsul xəttinin adıdır, danışıqda isə bütün gizli raylara keçib. Mağazamızdakı raylar həmin brendin məhsulu deyil, eyni prinsiplə işləyən başqa istehsalçının raylarıdır. Ona görə başqa istehsalçının sxemi və ya mandalı onlara uyğun gəlməyə bilər: ölçüləri həmişə aldığınız rayın özündən götürün.

Eyni tipli ray hazır məmulatlarda da işlədilir: məsələn, gizli raylı karqo səbətini dolabdan məhz belə ray çıxarır.

Teleskopik (şarikli) ray siyirmənin yan divarına şurupla bərkidilir, ona görə siyirmə açılanda hər iki yanda metal zolaq görünür. Gizli rayda yanlar təmiz qalır. Bu, əsas görünüş fərqidir.

İkinci fərq qutudadır. 45 mm-lik teleskopik ray kimi şarikli raylar yan divarı düz olan istənilən qutuya qoyulur, sadəcə hər tərəfdə ray üçün boşluq saxlanılır. Gizli ray isə qutunun özünə tələb qoyur: dib içəri qaldırılır, arxada kəsiklər açılır, fasadın altına mandallar bərkidilir.

Üçüncü fərq yerin haradan götürülməsindədir. Teleskopik ray siyirmənin enindən yer alır, gizli ray isə dibin altında dayandığı üçün daxili hündürlükdən. Siyirməni çıxarmaq da fərqlidir: şarikli rayda yanlardakı plastik dilləri basırsınız, gizli rayda altdakı mandalları sıxıb siyirməni qaldırırsınız. Qiymətcə gizli ray sadə teleskopik raydan bahadır. Bütün tiplərin ümumi icmalı siyirmə rayı növləri yazısındadır.

Gizli ray iki icrada satılır və seçim fasadın necə açılacağından asılıdır.

Yavaşladıcılı gizli ray dəstəkli və ya profil qulplu siyirmələr üçündür. İçindəki hidravlik yavaşladıcı (ustaların dili ilə «fren») siyirməni son santimetrlərdə tutur və çırpmadan özü bağlayır. Siyirməni əllə dartıb açırsınız, deməli fasadda tutmağa yer olmalıdır.

Bas-aç gizli ray qulpsuz fasadlar üçündür. Fasada yüngülcə basırsınız, mexanizm siyirməni irəli itələyir. Bunun üçün fasadla korpus arasında basılacaq qədər boşluq qalmalıdır, əks halda mexanizm işə düşmür.

Bir siyirməyə bu iki variantdan yalnız biri qoyulur: ya yavaş bağlanma, ya basıb açma. Layihədə qulpsuz fasad varsa, açılma üsulunu əvvəlcədən həll etmək lazımdır; bas-aç mexanizmlərinin digər növləri bas-aç mexanizmi yazısında izah olunub.

Gizli ray üçün qutu əvvəlcədən konkret raya görə layihələndirilir. Dörd şeyə diqqət yetirilir.

Yan divarın qalınlığı məhduddur: belə raylar adətən 16 mm-dən qalın olmayan yan divar üçün hesablanır. Dib qutunun aşağı kənarı ilə bir səviyyədə olmur, bir qədər yuxarıda, pazda oturur ki, ray onun altında gizlənsin. Arxa divarın aşağı künclərində ray üçün kəsiklər, arxa divarın özündə isə rayın arxa qarmağının girdiyi deşik açılır. Fasadın altına, sol və sağ künclərə mandallar şurupla bərkidilir: siyirməni rayda saxlayan da, sonradan fasadı tənzimləməyə imkan verən də onlardır.

Dibin nə qədər içəri qaldırılacağı, deşiyin yeri və qutunun eni modeldən modelə dəyişir, ona görə burada rəqəm vermirik. Bu ölçüləri rayla birlikdə gələn sxemdən götürün və bir sınaq siyirməsi yığmamış bütün dəsti kəsməyin.

Əvvəlcə raylar dolabın yan divarlarına bərkidilir. Ön kənardan geri çəkilmə və hündürlük sxemdə göstərilir; əsas şərt odur ki, sol və sağ ray eyni hündürlükdə və bir-birinə paralel dayansın. Ən sadə üsul hər iki yan divarda eyni şablonla nişan vurmaqdır.

Sonra mandallar siyirmənin altına, fasadın arxasına şurupla bərkidilir. Siyirməni rayların üstünə qoyub sona qədər itələyirsiniz: mandallar rayı tutanda aydın klik səsi eşidilir. Səs gəlmirsə, siyirmə yerinə oturmayıb; onu dartmayın, çıxarıb arxa qarmaqların deşiklərə düşdüyünü yoxlayın.

Axırda fasad tənzimlənir. Mandalın üzərindəki tənzimləyici fasadı yuxarı-aşağı aparır, bəzi mandallarda yan istiqamət də tənzimlənir. Qonşu fasadlarla araları bərabərləşdirin, bas-aç variantında isə basma boşluğunun hər yerdə eyni qaldığına baxın.

Yavaşladıcılı gizli ray 250, 300, 350, 400, 450, 500 və 550 mm uzunluqlarda, bas-aç variantı isə 300-dən 500 mm-ə qədər, hər 50 mm-dən bir satılır.

Seçim qaydası başqa raylardakı kimidir: dolabın daxili dərinliyini ölçürsünüz və ona sığan ən uzun rayı götürürsünüz. Gizli rayda arxa tərəfdə rayın özünə və qarmağa yer lazım olduğu üçün minimal dolab dərinliyini sxemdən yoxlayın. Siyirmə qutusunun uzunluğu modeldən asılıdır: bəzi gizli raylarda o, rayın nominal uzunluğuna bərabər, bəzilərində isə ondan təxminən 10 mm qısa götürülür. Dəqiq rəqəmi rayın sxemindən götürün və əvvəlcə bir sınaq qutusu yığın.

Mətbəxin alt dolablarında adətən 450 və ya 500 mm-lik ray işlənir, dayaz dolablarda və komodlarda isə daha qısaları. Dərinliyin necə ölçülməsi və nümunə hesablamalar siyirmə rayı ölçüləri yazısında ətraflı verilib.

Gizli ray siyirmənin tez-tez açıldığı və içinin göründüyü yerlərdə özünü doğruldur: mətbəxin alt siyirmələri, yataq otağının komodu, qarderobun daxili siyirmələri. Qulpsuz fasadlı layihələrdə bas-aç gizli ray həm açılma mexanizmini, həm də rayı bir məmulatda həll edir.

Teleskopik ray başqa hallarda daha məntiqlidir: ofis və təsərrüfat mebeli, büdcəsi məhdud sifarişlər, bir də mövcud siyirmənin təmiri. Hazır qutunu gizli raya uyğunlaşdırmaq çox vaxt onu yenidən yığmaq deməkdir, şarikli ray isə köhnə qutuya olduğu kimi qoyulur. Yumşaq bağlanma lazımdırsa, bunun üçün qutunu dəyişməyə ehtiyac yoxdur: yavaşladıcılı teleskopik ray eyni işi görür, sadəcə metal yanlarda görünür.

Bir mebeldə hər ikisini işlətmək də normaldır: göz önündəki siyirmələrə gizli, daxili və köməkçi siyirmələrə teleskopik. Bütün ray növləri mövcud uzunluqları ilə birlikdə mebel furniturası kataloqunda göstərilib.

Bütün növlərə ümumi baxış üçün: mebel aksesuarları bələdçisi.