Vakuumlu petlə ilə sadə petlənin fərqi: hansını seçməli

Vakuumlu petlə gövdəsinin içində kiçik hidravlik yavaşladıcı olan mebel petləsidir. Yavaşladıcı yağla dolu silindrdən və porşendən ibarətdir. Qapaq bağlanmağa az qalmış petlənin qolu porşenə dirənir, yağ dar kanaldan keçir və hərəkəti tormozlayır. Nəticədə qapaq son santimetrləri yavaş gedir və korpusa səssiz oturur; bərk itələnən qapaq da çırpılmır.

«Vakuum» emalatxana dilində yerləşmiş addır, içəridə heç bir vakuum yoxdur. Eyni petləyə yavaşladıcı, tormozlu, özü çəkən petlə də deyirlər; rusca «петля с доводчиком», ingiliscə soft-close adlanır. Kataloqda bu növ 3D tənzimlənən vakuumlu petlə kimi düz, yarım və tam variantlarda var. Künc dolablarının çəp birləşən qapaqları üçün ayrıca 45 dərəcəlik vakuumlu petlə də satılır.

Sadə petlə yalnız yayla işləyir. Bağlayanda yay son bir neçə santimetrdə qapağı özünə çəkir və korpusa sıxır. Tormoz olmadığı üçün qapaq korpusa eşidilən tıqqıltı ilə dəyir; bərk itələnəndə səs daha güclü olur.

Bu petlənin üstünlüyü sadəliyindədir. İçində yağ və kipləyici yoxdur, yəni sızacaq və ya zəifləyəcək hissə azdır, qiyməti də aşağıdır. Usta dilində ona vakuumsuz petlə də deyirlər. O da düz, yarım və tam variantlarda satılır.

Tıqqıltını azaltmaq üçün korpusun kənarına, qapağın dəydiyi yerə yapışqanlı yumşaq tamponlar yapışdırılır. Onlar zərbəni yumşaldır, amma qapağı yavaşlatmır: sürətlə itələnən qapaq yenə də səslə bağlanacaq. Səssizlik əsas tələbdirsə, bunu tampon yox, yalnız yavaşladıcı həll edir.

Fərqi bir petlənin qiymətinə görə yox, bütün iş üzrə hesablamaq lazımdır. Orta mətbəxdə 10–12 qapaq olur; adi hündürlükdə hər qapağa iki petlə düşür, yəni 20–24 petlə. Hündür penal qapaqlarına üç-dörd petlə qoyulduğundan say bir qədər artır.

Hesab belə aparılır: məhsul səhifələrindən sadə və vakuumlu petlənin həmin günkü qiymətini götürün və fərqi petlələrin sayına vurun. Alınan rəqəmi mətbəxin ümumi dəyəri ilə tutuşdurun: lövhə, fasad, stolüstü və iş haqqının yanında petlə fərqi adətən kiçik sətirdir. Qiymətlər dəyişdiyi üçün burada rəqəm yazmırıq.

Qənaət lazımdırsa, orta yol var: hər gün açılan alt və üst dolablara vakuumlu, antresola və az işlənən bölmələrə sadə petlə qoymaq.

3D petlədə qapağın vəziyyəti üç istiqamətdə vintlə dəyişdirilir: yana (qapaq sola-sağa sürüşür və qonşu qapaqla ara düzəlir), dərinliyə (qapaq korpusa yaxınlaşır və ya ondan uzaqlaşır) və hündürlüyə (qapaq yuxarı-aşağı gedir). Hər istiqamətdə gediş bir neçə millimetrdir, yəni bu, səhv deşilmiş yuvanı düzəltmək üçün yox, incə düzləndirmə üçündür.

Faydası uzun qapaq sıralarında görünür. Altı-səkkiz qapaq yan-yana dayananda aralar bir xətdə və eyni endə olmalıdır; kiçik fərq də göz qabağında olur. Döşəmə və divar düz olmayanda korpus bir qədər əyilir və qapaqlar yerində düzləndirilməlidir. Kataloqdakı 3D petlə həm də vakuumludur, yəni tənzimləmə və səssiz bağlanma bir petlədə birləşir.

Tənzimləmənin ardıcıllığı petlənin quraşdırılması və tənzimlənməsi yazısında verilib.

Vakuumlu petlə gündə dəfələrlə açılan qapaqlarda özünü doğruldur: mətbəxin alt və üst dolabları, hamam mebeli, qarderobun əsas qapaqları. Uşaq otağında da yerindədir: uşaq qapağı bərk çırpır və barmağını araya qoya bilir, yavaş bağlanan qapaq isə bu riski azaldır. Mətbəx yataq otağına yaxın olanda səssizlik ayrıca əhəmiyyət qazanır.

Sadə petlə emalatxana və anbar şkaflarına, balkon və qaraj dolablarına, antresola, az açılan bölmələrə və büdcəsi dar sifarişlərə uyğundur.

Bir incəlik var: çox kiçik və yüngül qapaqda iki vakuumlu petlə bəzən artıq olur, qapaq ləng bağlanır və ya axıra qədər oturmur. Belə qapaqları yığmazdan əvvəl birində sınayın. Bütün mebel üçün bir qərar vermək məcburi deyil, qapaq-qapaq seçmək olar.

Qulpsuz qapaqlarda bas-aç itələyici işlənir: qapağa basırsınız, yaylı çubuq onu çölə itələyir. Bu mexanizm petləyə qarşı işləyir, ona görə vakuumlu petlə ilə birləşdirilmir. Səbəb ikidir. Bağlayanda yavaşladıcı qapağın son hərəkətini tormozlayır və qapaq itələyicinin kilidlənmə nöqtəsinə çatmaya bilər. Açanda isə petlə itələyiciyə müqavimət göstərir və qapaq az aralanır.

Bas-aç qoyulan qapağa sadə petlə seçin. Qulpsuz mətbəx layihələndirəndə bunu əvvəlcədən nəzərə alın: bas-aç ilə açılan qapaq özü yavaşlamayacaq, onu əllə axıra qədər basıb bağlamaq lazım gələcək. Hər iki rahatlığı bir qapaqda almaq olmur. Hündür və ağır qapaqda kiçik itələyicinin gücü çatmırsa, böyük gövdəli model götürülür. İtələyicilərin növləri, yeri və boşluğu bas-aç mexanizmi yazısında izah olunub.

Yavaşladıcı petlənin ən çox işləyən hissəsidir və vaxt keçdikcə zəifləyə bilər. İki əlamət var: qapaq yenidən çırpılaraq bağlanmağa başlayır və ya petlənin üzərində yağ izi görünür. Yağ sızıbsa, yavaşladıcı bərpa olunmur, petlə dəyişdirilir. Bir qapaqdakı petlələri birlikdə dəyişmək yaxşıdır ki, eyni cür işləsinlər.

Yenisini seçəndə iki şey köhnə ilə eyni olmalıdır: çanağın diametri və oturuş növü. Çanaq bu ailədə 35 mm-dir, ona görə qapaqdakı yuva yenidən istifadə olunur. Düz, yarım və ya tam olması qapağın korpusa necə oturduğuna bağlıdır; fərqi mebel petləsi növləri yazısında görmək olar. Sadə petlədən vakuumluya keçəndə də növ dəyişmir.

Çanağın şurup dəlikləri və altlıq köhnə yerlərə düşməyə bilər, ona görə altlığı da petlə ilə birlikdə dəyişin. Hər iki növ kataloqda var.

Bütün növlərə ümumi baxış üçün: mebel aksesuarları bələdçisi.